Wysokie koszty utrzymania nieefektywnego oświetlenia oraz chęć poprawy jego jakości sprawiają, że kolejne samorządy decydują się na jego wymianę. Nasza gmina również podjęła to wyzwanie. Zdecydowaliśmy się wdrożyć w życie projekt – po raz kolejny – w formule PPP, czyli Partnerstwa Publiczno-Prywatnego.  Celem była nie tylko poprawa stanu technicznego i rozbudowa infrastruktury oświetleniowej na terenie gminy, ale przede wszystkim osiągnięcie efektu energetycznego, polegającego na obniżeniu zużycia energii elektrycznej oraz kosztów z tym związanych. Będzie to możliwe dzięki świadczeniu przez partnera usług w zakresie zarządzania systemem sterowania oświetlenia ulicznego oraz utrzymania technicznej sprawności zmodernizowanej infrastruktury.

Czy inwestycje realizowane w PPP są korzystne z punktu widzenia samorządu? – Tak, o ile przeprowadzone analizy wykażą większą efektywność zastosowania formuły PPP względem tradycyjnego modelu realizacji danego zadania. W przypadku projektu modernizacji i rozbudowy oświetlenia w gminie, w trakcie etapu przygotowawczego sporządzono analizę techniczną wraz z audytem oświetlenia oraz przeprowadzono tzw. ocenę efektywności. Co ważne, na tę ostatnią składały się analizy: ekonomiczno-finansowe, ryzyka i prawne. Konieczność przeprowadzenia powyższych prac wynikała zarówno z aktualnie obowiązujących przepisów prawa, jak również z tzw. dobrych praktyk realizacji projektów PPP w sektorze efektywności energetycznej – wskazuje Paweł Kuźma, radca prawny, doradca inwestycji „Systemowa modernizacja i rozbudowa oświetlenia na terenie gminy Wiązowna w formule PPP”. – Samorząd ocenił zasadność zastosowania różnych modeli realizacji projektu i wybrał ten najkorzystniejszy do wdrożenia. Następnie wyniki analiz zostały skonfrontowane z potencjalnymi partnerami prywatnymi w ramach tzw. testowania rynku. Dzięki temu mogliśmy pozyskać opinie i informacje od firm specjalizujących się w modernizacji oświetlenia. Zarówno strona publiczna, jak i prywatna, dostrzegły potencjał w planowanej inwestycji, dlatego też podjęto decyzję o wszczęciu procedury wyboru partnera – dodaje mec. Kuźma.

Oszczędności w zużyciu energii elektrycznej

Jedną z głównych barier w poprawie efektywności energetycznej jest brak środków finansowych, ponieważ to bardzo drogie przedsięwzięcie. Dlatego nasza gmina zdecydowała się właśnie na formułę Partnerstwa Publiczno-Prywatnego. Tego typu inwestycje z powodzeniem realizują inne miasta i gminy na terenie całego kraju, jednak nasza jest wyjątkowa. – Nie jest to pierwsze tego typu przedsięwzięcie w sektorze efektywności energetycznej w Polsce. Z pewnością jednak największe z dotychczas realizowanych – zarówno pod względem zakresu, jak i wartości. Każdy z wdrażanych projektów PPP modernizacji infrastruktury oświetleniowej – w tym także ten realizowany przez gminę Wiązowna – opiera się na podobnym schemacie. Partner prywatny pozyskuje finansowanie, następnie wykonuje prace projektowe i przeprowadza roboty budowlane. Tym, co odróżnia formułę PPP od tradycyjnych zamówień publicznych, jest m.in. to, że po przeprowadzeniu inwestycji partner odpowiedzialny jest za utrzymanie i zarządzenie zmodernizowanym oświetleniem. Jego zadaniem jest osiągnięcie zadeklarowanych w ofercie oszczędności w zużyciu energii elektrycznej. A to powinno przełożyć się na obniżenie płaconych przez samorząd rachunków – tłumaczy Paweł KUŹMA. –  Jednocześnie, jeśli w umowie o PPP zostanie dokonane odpowiednie przyporządkowanie stronie prywatnej większości zadań i ryzyk związanych z realizacją inwestycji, jak również z późniejszą eksploatacją zmodernizowanej infrastruktury – zobowiązania wynikające z zawartej umowy będą w większości neutralne dla indywidualnego wskaźnika zadłużenia gminy, co z kolei umożliwi realizację innych zadań komunalnych.

Jakie są plusy formuły partnerstwa publiczno-prywatnego? – Mamy do czynienia z kilkoma zasadniczymi korzyściami wynikającymi ze współpracy w ramach PPP. Poza tymi finansowymi, o których już wspomniałem – z pewnością jest to kompleksowa realizacja projektu przez jednego wykonawcę. Jedna firma jest odpowiedzialna zarówno za modernizację infrastruktury oświetleniowej, jak i jej późniejszą eksploatację – wyjaśnia mec. Kuźma. – Partner odpowiedzialny za wdrożenie projektu w obu fazach umowy jest w stanie sprawniej zarządzać jego realizacją. Kolejną zaletą modelu PPP jest uzależnienie wysokości wypłacanego wynagrodzenia partnerowi prywatnemu od rzeczywistego poziomu osiągniętych oszczędności w zużyciu energii elektrycznej. Ale to nie wszystko – bardzo ważny jest określony w umowie o PPP standard wykonywania zadań w zakresie utrzymania technicznej sprawności infrastruktury oświetleniowej. Innymi słowy – gmina płaci partnerowi należne wynagrodzenie, ale równocześnie może rozliczać go z efektów, korzystając z instrumentów kontroli i katalogu kar umownych. Ich naliczenie jest możliwe w przypadku niedotrzymania określonych w umowie o PPP standardów dostępności infrastruktury lub określonego poziomu oszczędności w zużyciu energii elektrycznej.

Pierwszy etap – wymiana lamp

Mamy już umowę pomiędzy Gminą Wiązowna a ECM ENERGIA S.A. – wykonawcą, który posiada doświadczenie we wdrażaniu i realizacji tego typu przedsięwzięć chociażby w pobliskich Ząbkach. Firma pozyska finansowanie niezbędne do wykonania prac projektowych oraz robót budowlanych i następnie przez 10 lat będzie utrzymywać i zarządzać oświetleniem ulicznym na naszym terenie. Po zakończeniu i odbiorze etapu inwestycji, gmina będziemy spłacać wynagrodzenie wykonawcy w miesięcznych ratach. Jednocześnie kontrolować będziemy wypełnianie przez partnera obowiązków z zakresu utrzymania technicznej sprawności wytworzonej infrastruktury oświetleniowej, jak również osiągnięcia zadeklarowanych w ofercie poziomów oszczędności w zużyciu energii. Całkowite wynagrodzenie wykonawcy wyniesie 32 841 426,60 zł.

Przed rozpoczęciem projektowania nowego systemu oświetleniowego przeprowadziliśmy konsultacje społeczne. Wpłynęło 49 wniosków na budowę nowego oświetlenia na 57 ulicach. Każdy z nich został przeanalizowany pod kątem zasadności finansowo-ekonomicznej, własności terenu, na którym była planowana lokalizacja punktów świetlnych, a także możliwości technicznych. Samorząd nie ma prawnej możliwości umieszczania lamp na terenach prywatnych (drogi wewnętrzne i tereny w posiadaniu osób fizycznych), dlatego wszystkie wnioski dotyczące budowy oświetlenia na nieruchomościach nienależących do gminy nie weszły do projektu. Mając na uwadze wnioski oraz rosnące potrzeby mieszkańców, opracowaliśmy poszerzony zakres planowanej inwestycji.

Zależało nam również na tym, aby dostosować projekt oświetlenia do aktualnych oraz przyszłych potrzeb tak, aby w jak największym stopniu spełnić oczekiwania mieszkańców oraz aby nie oświetlać niezamieszkałych i znikomo użytkowanych ciągów komunikacyjnych. Dzięki inteligentnemu systemowi sterowania oświetleniem można ograniczać zużycie energii, np. przez dostosowanie intensywności światła do warunków pogodowych, oświetlenia zewnętrznego czy natężenia ruchu. Wdrażane elastyczne rozwiązania pozwalają na dostosowanie poziomu oświetlenia drogi do rzeczywistych potrzeb. Dzięki temu na przykład rzadko uczęszczane drogi oświetlane będą wtedy, gdy pojawi się na nich pieszy. System zarządzania oświetleniem pozwala na pełną kontrolę i monitoring pracy nawet pojedynczego punktu świetlnego.

Wymiana lamp sodowych na LED rozpoczęła się z końcem marca. Do czerwca potrwają prace projektowe. Potem rozpocznie się budowa nowego oświetlenia. Umowę zawarliśmy na blisko 12 lat. Efektem tych prac będzie 4 447 szt. nowoczesnych latarni ulicznych typu LED oraz wdrożony system sterowania, który w przyszłości posłuży również do zarządzania innymi systemami, np. monitoringiem wizyjnym. Pomimo dodatkowej rozbudowy oświetlenia zużycie energii elektrycznej po modernizacji spadnie o około 36% w stosunku do obecnego zużycia. Dzięki rozbudowie systemu oświetlenia na terenie gminy mieszkańcy będą mogli poczuć się bezpieczniej.

Więcej informacji na temat inwestycji udziela Dariusz Furmańczyk, Wydział Inwestycji, tel 22 512 58 68, e-mail: d.furmanczyk@wiazowna.pl