Zwiększona populacja dzików i zagrożenia z tym związane w zasadzie dotyczą całości obszaru naszego kraju oraz terenów położonych za zachodnią granicą Polski. Populacja dzików w Polsce jest bardzo liczna i dynamicznie rośnie, o czym świadczą kolejne raporty leśników i myśliwych. Według niektórych danych, Polska ma jeden z największych problemów z Afrykańskim Pomorem Świń (ASF) wśród dzików w Europie.
Groźny Afrykański Pomór Świń
Zwierzęta łowne żyjące w stanie wolnym (zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie) stanowią dobro ogólnonarodowe i są własnością Skarbu Państwa. Zasady odpowiedzialności za szkody powodowane przez zwierzęta łowne żyjące w stanie wolnym (szkody łowieckie) uregulowane zostały w art. 46 – 50 ustawy – Prawo łowieckie.
Działania samorządów (miast i gmin) w tej kwestii są bardzo ograniczone. Z uwagi na występowanie ASF, odłów dzików – w celu przemieszczenia tych zwierząt na inne tereny – jest niemożliwy. Zakaz takiego postępowania obowiązuje na obszarze całej Polski.
Afrykański Pomór Świń to choroba groźna dla świń hodowlanych, przenoszona właśnie przez dziki, aczkolwiek niegroźna dla człowieka. Obecnie obowiązujące rozporządzenie w tej sprawie wskazuje, że nie ma możliwości odłowu dzików w celu przewożenia ich i wypuszczenia w żadne inne miejsce, w tym także wywożenia z terenów zabudowanych i wypuszczenia poza tereny zabudowane, tj. na tereny obwodów łowieckich, gdzie wyłącznie swoją jurysdykcję mają Koła Łowieckie.
Problem zwiększenia populacji dzików nie jest przedstawicielom gmin obojętny, ale w obecnym momencie gminy nie mają prawnych kompetencji, aby zlecić i sfinansować odłów lub odstrzał sanitarny dzików. Obecnie jest to zadanie przynależne administracji rządowej i finansowane powinno być z dotacji celowej, pochodzącej z budżetu państwa. Z kolei Koła Łowieckie nie są z budżetu państwa odpowiednio wysoko dotowane, by sprostać temu zadaniu.
Nie dokarmiaj dzików!
Dzik zasiedla obszary o dużej lesistości, gdzie znajduje pokarm oraz schronienie. Idealnym siedliskiem dla niego są lasy liściaste i lasy mieszane. Dzik jest wszystkożercą. Głównym powodem pojawiania się dzików w terenach zabudowanych jest intensywna zabudowa nowych terenów oraz łatwy dostęp do pożywienia. Karmiony dzik przyzwyczaja się do takiej sytuacji i przekazuje wyuczone postawy swojemu potomstwu.
Należy zadbać o to, aby opadłe liście, skoszona trawa, owoce, resztki pożywienia, obierki oraz inne odpady organiczne były kompostowane wyłącznie w zamkniętych ogrodach. W okolicy, gdzie pojawiają się dziki, przydomowe ogrody powinny być zamykane. Dziki to zwierzęta inteligentne i szybko się uczą – dodatkowo te urodzone na terenach zabudowanych, nie znają innego miejsca do życia – dlatego czują się w tym otoczeniu swobodnie.
Samorządy apelują!
Do czasu wprowadzenia systemowych rozwiązań na szczeblu ustawowym – o co zresztą od dawna apelują do parlamentarzystów władze samorządowe (przykład – Petycja Starosty Otwockiego Tomasza Laskusa z 10.06.2025 r.– treść poniżej), z problemem bytowania dzików radzić musimy sobie indywidualnie.
„Szanowni Państwo Parlamentarzyści,
zwracamy się z apelem o pilne podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do umożliwienia samorządom organizowania i finansowania odstrzału redukcyjnego dzikiej zwierzyny – w szczególności dzików – na terenach zurbanizowanych, które zgodnie z obowiązującym prawem są wyłączone z obwodów łowieckich (zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy Prawo łowieckie).
Obecnie instytucje państwowe oraz organy nadzorujące finanse publiczne prezentują rozbieżne interpretacje przepisów w zakresie odstrzału dzikiej zwierzyny na terenach zurbanizowanych. Część z nich wskazuje, że obowiązek ten leży po stronie samorządów, inne zaś przypisują go administracji rządowej. W rezultacie samorządy (ani powiaty, ani gminy) nie mają możliwości finansowania odstrzału dzików.
Coraz częstsze przypadki pojawiania się dzików w bezpośrednim sąsiedztwie domów, szkół i placów zabaw wywołują realne poczucie zagrożenia wśród mieszkańców. Zdarzają się również sytuacje, w których zwierzęta te powodują poważne szkody materialne.
Samorządy są w obecnym stanie prawnym pozbawione realnych narzędzi do skutecznej reakcji. Wnosimy zatem o wprowadzenie zmian legislacyjnych, które w sposób jednoznaczny umożliwią jednostkom samorządu terytorialnego organizowanie oraz finansowanie odstrzału redukcyjnego dzików na terenach wyłączonych z obwodów łowieckich.
W naszej ocenie tylko takie rozwiązania pozwolą realnie przywrócić mieszkańcom poczucie bezpieczeństwa oraz umożliwić samorządom skuteczne przeciwdziałanie narastającemu problemowi dzików na terenach zurbanizowanych”.
Jak odstraszyć dziki?
W tym miejscu zwracamy się do mieszkańców z apelem o zakupienie środków odstraszających dzikie zwierzęta (ultradźwięki, feromony np. Hukinol) i użycie ich na własnych nieruchomościach. Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się dzików, na terenach swoich nieruchomości należy utrzymywać porządek, a żywność wyrzucać tylko w miejscach do tego przeznaczonych, czyli całkowicie ograniczyć ich bazę żerową.
Jednocześnie apelujemy do właścicieli działek, którzy na nich nie zamieszkują, aby sprawdzić, czy nieruchomość jest dobrze zabezpieczona oraz czy właśnie pod Państwa nieobecność dziki nie „zajęły” nieruchomości.
Z dzikami trzeba postępować bardzo ostrożnie. Dlatego, jeśli spotkamy dzika na swojej drodze, to pamiętajmy, aby:
- do niego nie podchodzić;
- nie straszyć go, nie zachęcać do dokarmiania;
- nie panikować, a jedynie bardzo powoli starać się oddalić. Szczególnie gdy na swojej drodze spotkamy lochę z młodymi.
Pamiętajmy też, że są to dzikie zwierzęta, a ich reakcja może być nieprzewidywalna. Dziki nie są z natury agresywne. Atakują tylko wtedy, gdy czują się zagrożone, np. wtedy gdy nie mają gdzie uciec lub gdy są ranne. Prosimy, aby nie zachęcać dzików do bytowania na terenie zabudowanym.
Dlatego:
- Nie dokarmiaj i nie przyzwyczajaj do miejsca, w którym dziki dostają regularnie jedzenie.
- Nie wyrzucaj żywności w miejscach do tego nieprzeznaczonych! Zbieraj opadłe owoce i warzywa.
- Nie wystawiaj worków z bioodpadami przed posesję na kilka dni przez ich odbiorem. Wystaw rano, w dniu odbioru!
- Unikaj zarośli oraz łąk z dala od zabudowań, szczególnie po zmroku.
- Trzymaj swojego psa na smyczy. Nie wolno szczuć dzikich zwierząt psami.
- Ubezpiecz swoją posesję na wypadek zniszczeń dokonanych przez dzikie zwierzęta.
Zgłoś, gdzie bytują dziki
Informuj, gdzie na terenie zabudowanym bytują dziki. Zgłoszenia można dokonać pisemnie bezpośrednio do zarządu kół łowieckich (odpowiednio dla poszczególnej miejscowości) lub do urzędu gminy:
- Koło Łowieckie „Dzik” Nr 29 (ul. Kochanowskiego 3 m. 4, 01-864 Warszawa): wsie Zakręt, Majdan, Izabela, Michałówek, Wiązowna, Boryszew, Stefanówka, Góraszka, Duchnów, Kąck, Emów, Osiedle Parkowe, Osiedla Radiówek, Rudka, Żanęcin, Pęclin, Malcanów w kierunku zachodnim od ul. Kotliny i ul. Jeździeckiej oraz Kopki w kierunku zachodnim od ul. Jeździeckiej;
- Wojskowe Koło Łowieckie Nr 194 „Bażant” przy WKU (ul. Kościuszki 28, 08-400 Garwolin) e-mail: wkl194bazant@gmail.com: wsie Kopki w kierunku wschodnim od ul. Jeździeckiej, Malcanów w kierunku wschodnim od. Ul. Kotliny i ul. Jeździeckiej, Lipowo w kierunku południowo-zachodnim od ul. Armii Krajowej, Glinianka w kierunku południowo-zachodnim od ul. Napoleońskiej, Wola Karczewska, Wola Ducka, Kruszówiec, Czarnówka w kierunku południowo-zachodnim od ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego, Bolesławów w kierunku południowo-zachodnim od ul. Szlacheckiej;
- „Nadświdrzańskie Koło Łowieckie” (ul. Szkolna 1, 05-311 Ruda) e-mail: kolo.nadswidrzanskie@gmail.com: wsie Lipowo w kierunku północno-wschodnim od ul. Armii Krajowej, Glinianka w kierunku północno-wschodnim od ul. Napoleońskiej, Czarnówka w kierunku północno-wschodnim od ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego, Bolesławów w kierunku północno-wschodnim od ul. Szlacheckiej, Poręby, Rzakta;
- Urząd Gminy Wiązowna (ul. Lubelska 59, 05-462 Wiązowna) e-mail: urzad@wiazowna.pl.
